Nhân loại vẫn không ngừng tự hỏi về chính mình: “Con người là ai? Cuộc sống này có ý nghĩa gì? Tôi là gì trong thế giới này? Và tôi phải làm gì?” Những câu hỏi ấy luôn mang tính thời sự và đặt con người trong tư thế phải trả lời cho chính sự hiện hữu của mình. Trong một thế giới đề cao các giá trị sử dụng hơn là giá trị của chính sự vật thì con người cũng đang bị đánh giá dựa vào chức năng, nghề nghiệp, địa vị hay công dụng của họ.
Mùng Ba Tết, Giáo hội mời gọi con cái mình suy tư về giá trị công việc theo đúng bản chất của nó trong ánh sáng của các bản văn Lời Chúa để thấy “mình” hơn trong bản chất người.
Trước hết, chúng ta xác tín rằng, “Đức Chúa là Thiên Chúa làm ra đất và trời” (St 2, 5) và Ngài “đem con người đặt vào vườn Êđen, để cày cấy và canh giữ đất đai.” (St 2, 15) Thiên Chúa là Đấng sáng tạo vũ trụ, con người là người canh tác và coi sóc đất đai. Ngay từ đầu công trình tạo dựng, Thiên Chúa đã muốn con người cộng tác vào công việc của Ngài để làm cho vũ trụ ngày càng trở nên đẹp hơn, hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, con người thường kiêu ngạo với những gì mình làm ra và xem mình là chủ thể sáng tạo nhờ vào những phát minh của khoa học kĩ thuật. Bởi thế, câu châm ngôn “hỡi con người, hãy tự biết mình” của triết gia Socrates vẫn mang tính thời sự. Con người cần nhận biết chính mình, đâu là vị trí và vai trò của mình trong vũ trụ, trong các mối tương quan với tha nhân và với Đấng Tạo Hóa.
Trong nhìn nhận đó, Thánh Phaolô cũng khuyên nhủ mỗi người hãy ra công làm việc không chỉ nuôi dưỡng bản thân mà còn biết mang gánh nặng cho nhau. “Những gì cần thiết cho tôi và cho những người sống với tôi, đôi tay này đã tự cung cấp. Tôi luôn tỏ cho anh em thấy rằng phải giúp đỡ những người đau yếu bằng cách làm lụng vất vả” (Cv 20, 34-35a). Chúng ta không có “ham” của cải đời này, nhưng cần phải lao động để không trở nên gánh nặng cho người khác và biết cho đi những gì mình có để trở nên người phục vụ. Như thế, lao động giúp chúng ta mở ra với tha nhân.
Tiếp đến, dụ ngôn những nén bạc (x. Mt 25,14-30) giúp chúng ta nhận ra giá trị bản thân và trách nhiệm của mình đối với những gì Thiên Chúa trao ban. Mỗi người đều được Thiên Chúa gửi đến những nén bạc khác nhau (năm nén, hai nén, một nén), mỗi người đều đóng vai trò quan trọng trong công việc của Chúa. Những nén bạc là những tài nguyên đến từ Thiên Chúa: thời gian, sức khỏe, địa vị hay đặc sủng cá nhân để mỗi người thánh hóa bản thân. Điều đó giúp chúng ta khiêm nhường hơn với những thành quả mà mình làm ra vì biết rằng tất cả là ân ban. Thiên Chúa không chỉ muốn con người chỉ biết hưởng thụ nhưng Ngài muốn con người cộng tác trong công việc mà Ngài đang thực hiện. Giáo hội mời gọi người Kitô hữu luôn biết sử dụng sức khỏe, khả năng Chúa ban để sinh hoa trái hầu phục vụ con người theo số “nén” mình đã lãnh nhận. Đó là khi những công việc chúng ta đang làm hướng đến cùng đích đời mình là nên thánh và mở rộng Triều Đại Thiên Chúa. Như thế, càng lao động, chúng ta càng sống đúng ơn gọi của mình và để trở nên hoàn thiện hơn.
Trong một thế giới đang giản lược sự hiện hữu con người thành các hoạt động, hiệu năng công việc, dựa vào năng suất lao động hay trở thành công cụ lao động mà đánh mất nhân vị. Các hình thức lao động cưỡng bức, bóc lột, bất công, trả lương thấp làm cho phẩm giá của người lao động bị chà đạp. Mùng Ba Tết, chúng ta cầu nguyện xin Chúa thánh hóa công ăn việc làm: cho mỗi người có công việc xứng với nhân phẩm của mình, cho đạo đức nghề nghiệp, công lý, công bằng, sự sẻ chia tài nguyên giữa các quốc gia được thực thi. Bên cạnh đó, đức khó nghèo mời gọi mỗi người trân trọng ý nghĩa nhân vị và công sức của người khác ẩn sau mỗi sản phẩm trong khi mình tiêu thụ. Khi đó, chúng ta đang tìm lại ý nghĩa chân chính của từ lao động là tôn vinh giá trị cao quý của mỗi ngôi vị. Lao động chân chính phải là nhịp cầu nối kết con người với Thiên Chúa và với anh chị em mình trong tinh thần trách nhiệm và yêu thương.
Lạy Chúa, Đấng đã ban cho chúng con tài nguyên để quản lý và hưởng dùng, xin cho chúng con biết cộng tác vào công trình tạo dựng của Chúa qua công việc hằng ngày. Xin ban Thánh Thần giúp chúng con nhận ra tiếng gọi của Chúa, là Chủ Tể vũ trụ, mời gọi chúng con cộng tác với Ngài, và trong khi làm việc, biết dùng những hồng ân Chúa ban tương hợp với ơn gọi làm người và làm con Chúa.
Joseph Nguyễn Hùng, A.A.