Yom Kippur (tiếng Hebrew: יוֹם כִּפּוּר), còn gọi là Ngày Xá Tội hay Ngày Hòa Giải, là ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Do Thái. Đây không chỉ là dịp ăn chay, cầu nguyện và xin sự tha thứ từ Thiên Chúa, mà còn là thời gian để cộng đồng Do Thái tập trung vào việc sám hối, làm hòa với tha nhân, và thanh tẩy tâm hồn. Đây là ngày cao điểm trong Mười Ngày Sám Hối (Ten Days of Repentance) bắt đầu từ Lễ Rosh Hashanah – Năm Mới của người Do Thái.
1. Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Tôn Giáo
Yom Kippur có nguồn gốc từ Sách Lêvi (16; 23:26–32) và Sách Dân Số (29:7–11) mô tả nghi lễ xá tội trong Đền Thờ Giêrusalem. Trong bối cảnh, ngay sau khi dân Israel rời khỏi Ai Cập, họ phạm tội vì đúc và thờ bê vàng. Vì thế, Môsê phải lên núi Sinai để cầu xin Thiên Chúa tha thứ. Sau những lời cầu xin của Môsê, Thiên Chúa đã chấp nhận tha thứ cho dân (Xuất hành 32; 33). Ngày Môsê xuống núi (tức 10 Tishrei, theo lịch Do Thái) được định là Ngày Xá Tội. Vào ngày này, Khi Đền Tạm (Tabernacle) được dựng, lễ nghi đặc biệt của Yom Kippur diễn ra, Thầy Thượng Tế (High Priest) vào Nơi Cực Thánh (Holy of Holies) để dâng hương lễ và làm lễ xá tội cho toàn dân Israel. Lễ nghi bao gồm việc hy sinh hai con dê: một con dâng lên Thiên Chúa và một con gửi đến Azazel, biểu trưng cho việc loại bỏ tội lỗi ra khỏi cộng đồng.
Ngày lễ mang cả ý nghĩa cá nhân lẫn cộng đồng: mỗi người Do Thái được mời gọi sám hối, cầu nguyện và làm hòa với tha nhân, trước khi xin sự tha thứ từ Thiên Chúa. Yom Kippur là dịp để “tái lập sự thanh sạch của tâm hồn và mối quan hệ giữa con người với Thiên Chúa và xã hội.”
2. Chuẩn Bị và Truyền Thống Trước Ngày Lễ
Bốn mươi ngày trước lễ Yom Kippur, vào ngày mồng một tháng Elul, tiếng kèn shofar bắt đầu thổi mỗi sáng và đọc Thánh Vịnh 27 sau các giờ cầu nguyện sáng và chiều. Trong các cộng đồng Sephardic, như thông lệ người ta bắt bắt đầu đọc Selichot từ sáng sớm mỗi ngày (còn các cộng đồng Ashkenazic chỉ bắt đầu vài ngày trước Rosh Hashanah). Việc này nhằm tạo nên bầu khí sùng kính, ăn năn và kinh sợ trước mặt Chúa, hướng tới ngày Yom Kippur.
Trong tuần trước lễ Yom Kippur (được gọi là 10 Ngày Ăn Năn), các lời cầu nguyện có những bổ sung đặc biệt, và mọi người đặc biệt chú ý đến việc thực hành các giới răn (mitzvah) của mình.
Nếu Yom Kippur là ngày ăn chay, thì ngày trước Yom Kippur được dành cho việc dùng bữa và chuẩn bị tâm hồn cho ngày thánh này.
- Kaparot: Một nghi lễ chuộc tội, trong đó người Do Thái vung con gà hoặc tiền trên đầu và sau đó tặng cho người nghèo, tượng trưng cho việc chuyển tội lỗi sang vật phẩm.
- Tăng cường từ thiện (tzedakah): Từ thiện là một phần quan trọng để làm sạch tâm hồn và tích lũy công đức.
- Thực hành chay chuẩn bị: Bữa ăn trước ngày lễ phải nhẹ nhàng, giúp cơ thể thích nghi với ngày chay sắp tới.
- Ngâm mình (mikvah): Một số cộng đồng thực hiện nghi lễ thanh tẩy bằng nước trước khi bước vào Yom Kippur.
3. Thực Hành Trong Ngày Yom Kippur
Cũng như ngày Shabbat, không được làm việc gì trong ngày Yom Kippur, từ khi mặt trời lặn vào ngày mồng chín Tishrei cho đến khi các vì sao xuất hiện vào tối ngày hôm sau. Ngày lễ kéo dài 25 giờ, người Do Thái dành trọn tại hội đường, nơi sẽ cử hành năm giờ lễ cầu nguyện.
- Ăn chay tuyệt đối: Không ăn uống từ hoàng hôn ngày trước đến sau khi mặt trời lặn ngày lễ.
- Kiêng các hoạt động thường nhật: Không tắm rửa, không bôi kem/lotion, không mang giày da, và kiêng quan hệ vợ chồng.
- Cầu nguyện trong hội đường (synagogue): Bao gồm năm nghi thức cầu nguyện chính:
- Kol Nidrei: Mở đầu buổi tối, tuyên thệ từ bỏ các lời hứa không thực hiện được.
- Shacharit: Cầu nguyện buổi sáng, bao gồm việc đọc Sách Lê-vi và Yizkor (cầu nguyện cho người đã khuất).
- Musaf: Cầu nguyện bổ sung với mô tả nghi lễ xá tội trong Đền Thờ xưa.
- Minchah: Buổi cầu nguyện chiều, bao gồm đọc sách Jonah – biểu tượng sám hối.
- Neilah: Buổi lễ cuối ngày, “khóa cửa” với Thiên Chúa, kết thúc bằng tiếng thổi shofar.
Trong ngày này, người Do Thái tập trung vào việc xem xét hành vi, nhận lỗi lầm, làm hòa với tha nhân và cầu xin sự tha thứ từ Thiên Chúa. Đây là ngày mà cả cộng đồng cùng hướng về tinh thần thanh tẩy và đổi mới.
4. Sau lễ Yom Kippur
Khi màn đêm buông xuống, lễ Neilah bế mạc kết thúc với tiếng đọc vang rền của lời cầu nguyện Shema: “Hỡi Israel, Đức Chúa là Chúa chúng ta, Đức Chúa là một.” Sau đó, cộng đoàn bùng lên trong những bài ca vui mừng và điệu nhảy (theo truyền thống Chabad, thường hát bài “Napoleon’s March” sôi động), tiếp theo là một hồi shofar duy nhất, kèm theo lời tuyên bố: “Năm tới tại Giêrusalem.” Sau đó, họ cùng tham dự bữa ăn mừng sau khi chay kết thúc, biến buổi tối sau Yom Kippur thành một yom tov (lễ hội) riêng biệt.
5. Ý Nghĩa Văn Hóa và Thiêng Liêng
Yom Kippur là thời điểm tái lập mối quan hệ với Thiên Chúa và cộng đồng. Đây không chỉ là lễ nghi cá nhân mà còn là dịp khơi dậy tinh thần cộng đồng, nhấn mạnh tầm quan trọng của sám hối, từ thiện, và hòa giải. Nó phản ánh một triết lý sống, trong đó mỗi hành động và suy nghĩ của con người đều có thể được điều chỉnh để đạt đến sự thanh sạch và gần gũi với Thiên Chúa. Trong thời kỳ hai Đền Thờ (First Temple và Second Temple), người Do Thái từ khắp nơi tụ họp về Giêrusalem để dự lễ này. Nhưng, sau khi Đền Thờ (Second Temple) thứ hai bị phá hủy (năm 70 CE), nghi lễ vật tế đã chấm dứt; nhưng truyền thống thiêng liêng này được thực hiện trong “đền thờ trong lòng mỗi người.”
Yom Kippur là ngày lễ trọng đại, vừa có tính tôn giáo, vừa có giá trị văn hóa sâu sắc đối với người Do Thái. Qua việc ăn chay, cầu nguyện, và sám hối, cộng đồng Do Thái hướng đến việc thanh tẩy tâm hồn, làm mới mối quan hệ với Thiên Chúa và tha nhân. Đây là biểu hiện rõ ràng nhất của tinh thần sám hối trong Do Thái giáo, vừa nghiêm trang vừa đầy hy vọng, tạo tiền đề cho một năm mới an lành và thịnh vượng. Sau đại lễ Yom Kippur, người Do Thái lại tiếp tục chuẩn bị cho lễ sukkah (lều lễ Sukkot), vì lễ Sukkot vốn diễn ra chỉ vài ngày sau đó.
Nguồn:
https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/177886/jewish/What-Is-Yom-Kippur.htm
https://www.britannica.com/topic/Yom-Kippur