Suy niệm Chúa Nhật XXIII Thường Niên – Năm A
“Nếu nó chịu nghe anh, thì anh đã chinh phục được người anh em.” (Mt 18,15)
Chúng ta đến với thế giới, sống giữa thế giới và cùng chung sống với nhau. Chúng ta được nâng đỡ bởi những điều tốt đẹp nơi người khác, nhưng đôi khi cũng bị tổn thương vì những thiếu sót, lầm lỗi và cách cư xử của nhau. Khi ấy, điều dễ làm nhất là im lặng, tránh mặt hoặc kể chuyện cho một người thứ ba. Chúng ta có thể nghĩ rằng im lặng là để giữ hòa khí, nhưng liệu có phải như vậy không? Thực ra, đôi khi im lặng không đem lại cho chúng ta sự bình an mà ngược lại, nó âm thầm làm cho khoảng cách giữa người với người ngày càng lớn hơn.
Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu chỉ cho các môn đệ và cho cả chúng ta hôm nay: “Nếu người anh em của anh trót phạm tội, thì anh hãy đi sửa lỗi nó, một mình anh với nó mà thôi.” Người không dạy phải tố cáo, phải lên án hay loại trừ, nhưng mời gọi bước đến với người ấy. Một bước đi đòi hỏi lòng can đảm, bởi sửa lỗi cho người khác là một việc rất tế nhị. Nếu thiếu khiêm tốn, chúng ta dễ biến lời góp ý thành một bản án; nếu thiếu tình thương, chúng ta có thể nhân danh sự thật để làm tổn thương người khác.
Chi tiết “một mình anh với nó” cho thấy sự tinh tế trong cách hành xử của Chúa Giêsu. Người muốn bảo vệ danh dự của người có lỗi. Lỗi lầm cần được sửa chữa, nhưng phẩm giá của con người vẫn phải được tôn trọng. Trước khi câu chuyện trở thành vấn đề của cộng đoàn, người anh em ấy cần được trao cho một cơ hội để lắng nghe, giải thích và trở về. Trong đời sống gia đình, cộng đoàn và Giáo hội, biết bao đổ vỡ có thể tránh được nếu chúng ta dám gặp nhau chân thành, thay vì nói về nhau khi người ấy không có mặt.
Mục đích của việc sửa lỗi được Chúa Giêsu diễn tả: “Anh đã chinh phục được người anh em.” Chinh phục ở đây không có nghĩa là đã chiến thắng một cuộc tranh luận hay chứng minh rằng mình đúng. Điều cần giành lại không phải là phần thắng, nhưng là chính người anh em. Một lời góp ý chỉ thực sự mang tinh thần Tin Mừng khi sau lời nói ấy, người kia vẫn cảm nhận rằng họ được yêu thương, được tôn trọng và vẫn có một chỗ trong cộng đoàn.
Bài đọc thứ nhất đặt trách nhiệm ấy trong hình ảnh người canh gác. Người canh gác không thể thờ ơ khi thấy nguy hiểm đang đến. Nếu im lặng trước điều xấu, họ đã không chu toàn trách nhiệm đối với người khác. Tuy nhiên, cảnh cáo theo tinh thần ngôn sứ không phải là đe dọa hoặc kết án, mà là đánh thức con người trước khi quá muộn. Có lúc tình yêu phải biết nói một lời khó nói. Có lúc vì yêu thương, chúng ta không thể bình thản nhìn người anh em đi xa dần con đường chân thiện.
Trong bài đọc thứ hai, Thánh Phaolô cho chúng ta tiêu chuẩn để phân định lời sửa lỗi ấy: “Yêu thương là chu toàn Lề Luật.” Trước khi góp ý cho ai, chúng ta cần tự hỏi: Tôi nói điều này vì yêu thương họ, hay vì muốn trút sự bực tức của mình? Tôi muốn họ trở nên tốt hơn, hay muốn họ phải nhận rằng tôi đúng? Tôi đã cầu nguyện cho họ chưa? Một lời nói đúng nhưng được nói bằng sự kiêu căng vẫn có thể gây tổn thương. Ngược lại, một lời chân thành phát xuất từ tình yêu, dù ban đầu khó đón nhận, vẫn có thể mở ra con đường hòa giải.
Ngay cả khi người có lỗi không chịu nghe, Chúa Giêsu cũng không cho phép chúng ta nuôi lòng thù ghét. Người mời gọi cộng đoàn cùng tham gia, bởi việc chữa lành một tương quan không chỉ là chuyện riêng của hai cá nhân, nhưng còn liên quan đến sự hiệp nhất của Hội Thánh. Khi nói đến việc “ràng buộc” và “tháo cởi”, Chúa trao cho Hội Thánh trách nhiệm bảo vệ sự thật, đồng thời mở ra con đường tha thứ và tái lập sự hiệp thông. Sự hiệp thông trong Chúa, khi “Ở đâu có hai ba người họp lại nhân danh Thầy, thì có Thầy ở đấy, giữa họ.” Chúa hiện diện không chỉ khi chúng ta cùng nhau đọc kinh cầu nguyện, nhưng còn cả khi chúng ta chân thành tìm cách hòa giải, chữa lành những tổn thương và đưa một người anh em trở về. Mỗi tương quan được hàn gắn là một dấu chỉ cho thấy Chúa đang ở giữa cộng đoàn.
Lạy Chúa Giêsu, xin cho chúng con biết nói sự thật bằng một trái tim yêu thương, biết sửa lỗi mà không làm tổn thương phẩm giá của người khác. Xin giúp chúng con đừng bao giờ tìm phần thắng cho mình, nhưng luôn mong “chinh phục lại người anh em” và cùng nhau xây dựng một hầu làm cho Triều Đại của Thiên Chúa được hiển trị trong chính chúng con, giữa chúng con và chung quanh chúng con. Amen.
Thống Hối, A.A.