Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời Tại Việt Nam
20 Năm – Hành Trình Hình Thành, Hiện Diện Và Phục Vụ
Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời được cha Emmanuel d’Alzon thành lập năm 1845 tại thành phố Nîmes, nước Pháp. Ngay từ khi bắt đầu, Hội Dòng đã mang trong mình thể thao làm cho Triều Đại Thiên Chúa có thể hiện giá trị trong con người và thế giới. Khẩu hiệu “Nguyễn Nước Cha Trị Đến” không chỉ là một lời cầu nguyện mà còn là bản định hướng cho đời sống và sứ mạng của các tu sĩ Đức Mẹ Lên Trời: Tất cả vì tình yêu dành cho Đức Như Lai; yêu kính Đức Maria là Mẹ của Người; yêu mến Giáo hội là hiền hiền và cũng chính là thân thể của Đức Chúa Giêsu. Họ sống tình huynh đệ trong cộng đoàn hoạt động tông đồ, phục vụ chân lý, đồng hành động với con người thời đại và đo thân nơi những kẻ thực tại Thiên Chúa và con người đang bị đe dọa.
Trải qua gần hai thế kỷ, đặc ân đã vượt ra khỏi biên giới nước Pháp để hiện diện trên nhiều châu lục. Hiện nay, Hội Dòng hiện diện tại 32 quốc gia, với những hoạt động tông đồ đa dạng như giáo dục, báo chí, truyền thông, đại kết nối, hành hương, mục vụ giáo xứ, bác ái xã hội và truyền giáo. Trong dòng chảy rộng lớn này, sự hiện diện của Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời tại Việt Nam là một hành trình đặc biệt: nhỏ bé lúc khởi đầu nhưng tiến sinh nhiều hoa trái cho Hội Dòng, cho Giáo hội và cho con người Việt Nam.
Bối cảnh
Trước khi chính thức hiện diện tại Việt Nam, hành trình này đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước trong thao thức đưa đặc sủng của Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời đến với Á châu. Từ những năm 1985 – 1986, trong Tỉnh Dòng Pháp đã có trực giác rằng nhánh nam của chúng ta cần hiện diện tại lục địa này, nơi lúc bấy giờ vẫn còn vắng bóng các tu sĩ Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời. Một dấu mốc quan trọng, vào năm 1995, cộng đoàn Cachan tại Pháp đón nhận anh Phanxicô Xaviê Nguyễn Tiến Dưng, một người trẻ Việt Nam được gửi sang Pháp để học Thần học. Cuộc gặp gỡ này, như là một sự khởi đầu của Dòng Chảy Ân Sủng cho sự hiện diện của Hội Dòng tại Việt Nam.
Năm 1997, chuyến viếng thăm Việt Nam của cha André Antoni, thầy Didier Rémiot, anh Francis Xaviê Nguyễn Tiến Dưng và chị Marie-Paulette Allaux (sơ Thanh Khánh, OA) đã giúp Hội Dòng hiểu biết hơn thực tế Giáo hội địa phương, nhất đồng là nhu cầu đào tạo thần học và hành động với trẻ nhỏ. Từ đó, Tỉnh Dòng Pháp quyết định đón các bạn trẻ Việt Nam sang Pháp học tập và phân định ơn gọi; Những người đầu tiên đến Pháp vào khoảng năm 1998, trong đó có cha Trần Văn Khuê. Từ năm 2000, những chuyến viếng thăm và khảo sát tại Việt Nam được tiếp tục, dẫn đến việc làm cơ sở đầu tiên trên đường Điện Biên Phủ, tức nhà sinh viên A2. Sau đó, trong chuyến đi từ ngày 04 đến ngày 13 tháng 3 năm 2005, căn nhà tại đường Trần Văn Kỷ được mua để chuẩn bị cho cộng đoàn đầu tiên.
Chính thức hiện diện
Hành trình chính thức được khai mở vào năm 2006. Sau một thời gian tu học tại Pháp, ba tu sĩ Việt Nam được bổ sung nhiệm vụ trở về quê hương để đặt nền tảng cho sự hiện diện của Hội Dòng tại Việt Nam. Ngày 11 tháng 10 năm 2006, tại căn nhà số 70 đường Trần Văn Kỷ, phường 14, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, đã diễn ra cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên. Ba anh em khởi đầu là cha chiên Trần Văn Khuê, thầy phản chiến Trần Văn Huyền và thầy Lê Xuân Khai. Từ căn nhà đơn sơ ấy, một trang sử mới được mở ra cho Hội Dòng trên quê hương Việt Nam.
Cộng đoàn đầu tiên có tên Đức Mẹ Lên Trời, thường được biết đến với tên gọi: Cộng đoàn Trần Văn Kỷ. Những ngày đầu còn nhiều giới hạn: nhân sự ít, kinh nghiệm dịch vụ chưa nhiều, điều kiện tài chính và cơ sở vật chất nhưng Khiêm tốn. Tuy nhiên, chính trong sự khiêm tốn đó, cộng đồng đã sống tinh thần khởi đầu của Hội Dòng: cầu nguyện, phân định, phục vụ và có thể đảm khởi những sứ cách mạng mới. Cộng đoàn Trần Văn Kỷ lũy trở thành nơi đón nhận và đào tạo các anh em trong giai đoạn thỉnh sinh, tức tiền tập viện, giúp các ứng sinh bước vào hành trình phân định ơn gọi cách tự làm, chân thành và tín thác.
Cũng từ giai đoạn khởi động này, nhiều sứ mạng quan trọng đã được hình thành. Mái ấm Hoa Huệ, một công trình bác ái dành cho trẻ em mồ côi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, được Hội Dòng tiếp nhận và phát triển nhờ lòng quảng đại của bà Maria Kim Huệ và sự dư thân của các anh em. Bên bờ biển, tháng 7 năm 2007, Văn phòng đại diện Bayard được thành lập tại Việt Nam, mở ra một cơ quan lãnh đạo lãnh đạo lãnh thổ báo chí, xuất bản và truyền thông giáo dục. Những sáng kiến ban đầu được lựa chọn ngay từ buổi đầu, Hội Dòng tại Việt Nam đã không chỉ tìm một nơi cư trú, nhưng tìm một cách hiện diện: hiện diện để đào tạo, để phục vụ và cho vay Tin Mừng bằng những phương tiện tiện ích hữu ích.
Năm 2009 đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong hành trình đào tạo. Cộng đoàn Tập viện Thánh Augustinô được thành lập tại Láng Cát, Bà Rịa. Đây là nơi đào luyện các tập sinh, giúp đỡ các em trẻ bước vào nền kinh nghiệm của đời sống thánh hiến theo linh đạo thánh Augustinô và tinh thần của cha Emmanuel d’Alzon. Cũng trong năm 2009, Cộng đồng Học viện Emmanuel d’Alzon, thường được gọi là Học viện Fatima Bình Triệu, được thành lập tại Sài Gòn. Nếu Thư viện là nơi đặt nền móng cho đời sống tu trì, thì Học viện là môi trường đào tạo các tu sĩ trẻ trong giai đoạn học Triết học và Thần học, giúp họ trưởng thành về tri thức, đời sống thiêng, nhân bản, cộng đoàn và mục vụ.
Như thế, chỉ sau ba năm chính thức hiện diện, Hội Dòng tại Việt Nam đã thành công một chương trình tạo cơ bản khá: Từ Lễ viện, Thư viện đến Học viện. Đây là nền tảng thiết kế yếu cho sự phát triển lâu dài của Hội Dòng. Những cộng đoàn đào tạo này không chỉ chuẩn bị nhân sự cho tương lai, nhưng còn góp phần hình thành một thế hệ tu sĩ Việt Nam biết sống tình huynh đệ, yêu mến Giáo hội, thao thức trước những nhu cầu xã hội và sẵn sàng sai đi.
Sau giai đoạn thiết lập nền móng đào tạo, Hội bắt đầu mở rộng sang các tông đồ. Năm 2014, Cộng đoàn Phan Thôn được thành lập tại Giáo phận Vinh. Đây là cộng đồng giai điệu đầu tiên của Hội Dòng tại Việt Nam. Ngày 31 tháng 8 năm 2014, cùng với việc Giáo họ Phan Thôn được nâng lên thành Chuẩn Giáo xứ, Cộng đoàn Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời tại Phan Thôn chính thức hiện diện. Sứ mệnh mạng lưới cộng đồng được phát triển trên cơ sở ba hướng chính: mục tiêu giáo xứ, mục vụ bệnh nhân và đồng hành động với sinh viên, giới trẻ. Qua thời gian, cộng đồng đã góp phần xây dựng đời sống đức tin của Giáo xứ Phan Thôn, tham gia mục vụ bệnh nhân tại các bệnh viện ở thành phố Vinh và phụ cận, đồng thời đồng hành với các sinh viên qua lưu xá và những sinh hoạt nhân bản, tinh thần.
Năm 2018, Cộng đoàn Đông Quang được thành lập, gắn liền với sứ mạng chăm sóc và giáo dục các em tại Mái Hoa Huệ. Sự ra đời của tập đoàn này đánh dấu một bước chuyển quan trọng: từ công việc cộng tác và hỗ trợ ấm áp, Hội Dòng tiến tới một hiện diện trực tiếp gần gũi và có trách nhiệm hơn mái nhà bên cạnh các em. Tại đây, sứ mạng bác xã hội không chỉ được thực hiện qua việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, nhưng còn qua sự đồng hành nhân bản và thiên thần, giúp các em lớn lên trong tình yêu thương, sản phẩm giá và hy vọng.
Năm 2021, giữa bối cảnh đại dịch Covid 19, Cộng đoàn Phước Bình được thành lập tại Tỉnh Bình Phước. Ngày 01 tháng 9 năm 2021, cộng đoàn chính thức ra đời, nhưng phải đến đầu tháng 10, khi các biện pháp thư giãn được thoải mái, những anh em đầu tiên mới có thể đặt chân đến vùng đất này. Cộng đoàn Phước Bình mang một sắc thái truyền giáo rõ ràng: đồng hành với công nhân cao su, liên đới với người nghèo, đặc biệt là bà con sắc tộc thiểu số, cộng tác với Giáo hội địa phương trong mục vụ giáo xứ và tham gia các hoạt động hành hương gắn với Trung tâm hương hành Đức Mẹ Mơ. Giữa vùng đất đỏ ba-zan, các anh em từng bước gieo những hạt giống của đặc ân Đức Mẹ Lên Trời qua sự hiện diện đơn sơ, gần gũi và phục vụ.
Năm 2023, Cộng đoàn Mỹ Hạnh được thành lập tại vùng giáp ranh Thành phố Hồ Chí Minh, trong khu vực có nhiều khu công nghiệp và đông đảo anh chị em di dân lao động. Ngày 03 tháng 9 năm 2023, cộng đoàn chính thức hiện diện tại Giáo xứ Mỹ Hạnh, Giáo phận Mỹ Tho. Thiên sứ mạng của hội mang chiều kích bác hội xã hội huyền: đồng hành với công nhân, người nghèo, người bệnh, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, các nhóm học bổng, lớp học tình thương và những hoạt động liên thoại với các gia đình gặp khó khăn. Trong bối cảnh đô thị hóa và di dân lao động, Cộng đoàn Mỹ Hạnh trở thành một dấu chỉ nhỏ bé nhưng cụ thể của Tin Mừng giữa những người cần được lắng nghe, nâng cao và yêu thương.
Đầu tháng 9 năm 2026, cộng đoàn thứ tám của Hội Dòng tại Việt Nam dự kiến sẽ chính thức được thành lập tại Giáo xứ Yên Đại, Giáo phận Vinh. Sứ mệnh chính của cộng đoàn thứ tám này sẽ là mục vụ bệnh nhân và đồng hành động với các sinh viên trong các xá xá. Sự kiện này cho thấy hiện diện của Hội Dòng tại Việt Nam vẫn tiếp tục mở. Từ Sài Gòn đến Bà Rịa, từ Vinh đến Bình Phước, từ Mỹ Hạnh đến Yên Đại, mỗi cộng đồng mang một mặt mặt riêng, một sứ mạng riêng, nhưng tất cả cùng diễn tả một căn tính chung: sống tình huynh đệ, phục vụ Giáo hội, đồng hành động với con người và làm cho Nước Thiên Chúa được lớn lên trong những thực tại cụ thể của đời sống.
Tính tới đầu tháng 9 năm 2026, Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời tại Việt Nam có 8 cộng đoàn, 2 nhà dành cho các ứng sinh, 1 Mái ấm dành cho trẻ em mồ côi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cùng 11 lưu xá dành cho sinh viên. Về nhân sự, Hội Dòng có 104 tu sĩ người Việt Nam, trong đó có 39 linh mục, 12 phó tế, 25 tu sĩ khấn toàn và 28 tu sĩ khấn tạm. Trong số đó, 61 tu sĩ đang phục vụ tại Việt Nam và 43 tu sĩ đang phục vụ tại nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới. Những điều này không chỉ nói lên sự phát triển về mặt tổ chức, nhưng còn diễn tả sức sống của một đặc sản rễ rễ trên mảnh đất Việt Nam và đang được chia sẻ cho Giáo hội hoàn vũ.
Nhìn lại quá trình từ năm 2006 đến năm 2026, sự hiện diện của Dòng Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời tại Việt Nam là một lịch sử ân sủng, phân định và sai đi. Từ một căn nhà nhỏ tại đường Trần Văn Kỷ, Hội Dòng đã từng bước hình thành các cộng đồng đào tạo, mở rộng các cộng đồng tông đồ, tuyền thân thân trong giáo dục, mục vụ, truyền thông, bác ái xã hội, đồng hành động động sinh viên, chăm sóc trẻ em, phục vụ bệnh nhân, nâng đỡ người nghèo và hiện diện với những người bên trong xã hội.
Quá trình này chắc chắn còn nhiều giới hạn và rút gọn. Nhưng chính trong những giới hạn đó, Hội Dòng học được cách tín thác vào Thiên Chúa, sống Hiệp nhất trong đoàn và cùng nhau phục vụ. Từ quá khứ đến hiện tại, và hướng về tương lai, các tu sĩ Augustinô – Đức Mẹ Lên Trời tại Việt Nam tiếp tục được mời trở thành những người của đức tin và của thời đại mình: biết đọc dấu chỉ của thời đại, biết lắng nghe tiếng kêu của con người, phục vụ Giáo hội địa phương và biết làm cho cầu nguyện “Nguyện Nước Cha Trị” trở thành hiện thực trong đời sống hằng ngày.
Tổng hợp và biên soạn
Thống Hối, AA